متحدان اصلی اروپایی آمریکا روز شنبه تاکید کردند که نیروهایشان در حمله مشترک آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی مشارکت نداشتهاند و از حمایت علنی از عملیات دونالد ترامپ خودداری کردند، هرچند برخی مقامها نشانههایی از حمایت ضمنی نشان دادند.
به گزارش واشنگتن پست، بسیاری از رهبران اروپایی احتمال تغییر رهبری در ایران را مطلوب میدانند، اما تمایلی به درگیری مستقیم ندارند. آنها در مورد گسترش یک جنگ بدون پایان روشن که ممکن است منطقه را دربرگیرد، تجارت جهانی را مختل و کشورهایشان را درگیر کند، ابراز نگرانی کردند.
فرانسه، آلمان و بریتانیاــ که پیشتر در دولت اوباما در توافق هستهای برجام نقش داشتندــ خواستار بازگشت به میز مذاکره شدند. مذاکرات تا همین هفته ادامه داشت، اما ترامپ روز شنبه عملیاتی گسترده برای نابودی سامانههای موشکی، از بین بردن نیروی نظامی جمهوری اسلامی و ایجاد زمینه تغییر حکومت در تهران آغاز کرد.
این حمله آزمون تازهای برای روابط پرتنش میان اروپا و آمریکا بود، زیرا درخواست اروپا برای خویشتنداری در تقابل با تاکید ترامپ بر موفقیت اقدام نظامی قرار گرفت. جنگ طولانی میتواند اختلافهای داخلی اروپا و دشواری تعامل با رئیسجمهوری آمریکا را آشکارتر کند.
با این حال، اروپاییها مسئولیت را متوجه تهران دانستند و حملات تلافیجویانه جمهوری اسلامی را محکوم کردند، و از انتقاد مستقیم از حملات آمریکا و اسرائیل خودداری کردند. پاریس، برلین و لندن از طراحان اصلی توافق برجامی بودند که ترامپ در سال ۲۰۱۸ از آن خارج شد. با وجود این، دولت ترامپ در سال جاری عمدتا اروپاییها را از گفتوگوها کنار گذاشت، روندی مشابه که در دیگر سیاستهای خارجی اخیر آمریکا از جمله عملیات علیه ونزوئلا و مذاکرات مربوط به جنگ اوکراین نیز دیده شده است.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
رهبران سه کشور اعلام کردند بارها از جمهوری اسلامی خواستهاند برنامه هستهای و موشکهای بالستیکش را محدود کند، فعالیتهای منطقهای بیثباتکننده را متوقف کند و به خشونت و سرکوب داخلی پایان دهد.
همزمان با حملات متقابل جمهوری اسلامی به پایگاههای آمریکا در خلیج فارس، مقامهای اروپایی وعده دادند از نیروها و شهروندانشان در خاورمیانه محافظت کنند، منطقهای که کشورهایی مانند فرانسه و بریتانیا پایگاههای نظامی و منافع قابلتوجهی در آن دارند.
مقامهای اروپایی گفتند درباره برنامه آمریکا برای روز پس از احتمال فروپاشی رژیم ایران اطلاعات چندانی ندارند. یک مقام ارشد بریتانیایی، که بهشرط فاش نشدن نامش با واشنگتن پست صحبت کرد، گفت سوال اصلی این است که هدف نهایی پس از تغییر حکومت چه خواهد بود.
برخی دیگر گفتند تلاش کردهاند از واشنگتن توضیح بخواهند اما دلایل متفاوتی برای حمله ارائه شده است، از حمایت از معترضان ایرانی گرفته تا شکست مذاکرات هستهای.
حمله آمریکا و اسرائیل شکافهایی در اتحادیه اروپا و ناتو ایجاد کرد. کشورهایی مانند نروژ و اسپانیا درباره نقض حقوق بینالملل هشدار دادند، در حالی که کشورهایی مانند ایتالیا و آلمان از انتقاد خودداری کردند. کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، گفت کشورش در حملات نقشی نداشت، اما رژیم ایران را «کاملاً منفور» خواند. مقامهای بریتانیایی همچنین درباره اجازه استفاده آمریکا از پایگاههای بریتانیا توضیحی ندادند. استارمر اعلام کرد نیروهای بریتانیا در عملیات دفاعی منطقهای فعالاند و باید از تشدید درگیری جلوگیری و روند دیپلماتیک از سر گرفته شود.
امانوئل مکرون، رئیسجمهوری فرانسه، با لحنی جدیتر هشدار داد که تشدید تنش برای همه خطرناک است و باید متوقف شود و خواستار نشست شورای امنیت سازمان ملل متحد شد. او گفت جمهوری اسلامی باید درباره برنامه هستهای و موشکی مذاکره کند و تاکید کرد فرانسه در جریان حمله نبوده است.
فرانسه و بریتانیا همچنین متعهد شدند در دفاع از شرکای منطقهای کمک کنند؛ این دو کشور پیشتر نیز برای رهگیری حملات موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی به اسرائیل، نیرو اعزام کرده بودند.
ترکیه، دیگر کشور عضو ناتو، درمورد گسترش درگیری ابراز نگرانی و اعلام کرد اجازه استفاده از حریم هواییاش برای حملات را نمیدهد.
خاطره پیامدهای مداخلات غرب در لیبی، عراق و افغانستان همچنان در ذهن رهبران اروپایی باقی است. برخی کشورها با وجود نگرانیها، در خفا از عملیات آمریکا استقبال کردند زیرا هدف جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای را مشترک میدانند، اما همزمان میکوشند تصویر اروپا بهعنوان مدافع حقوق بینالملل حفظ شود.
مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا اعلام کرد با اسرائیل و شرکای عرب درباره مسیرهای دیپلماتیک گفتگو کرده است. برخی ناظران گفتند رهبران اروپایی کمتر به وجاهت قانونی حمله اشاره کردند.
در ایتالیا، با وجود امید به راهحل دیپلماتیک، بر فشار آمریکا به جمهوری اسلامی تایید شد. سخنگوی دولت آلمان نیز اعلام کرد اسرائیل از قبل برلین را مطلع کرده بود. در مقابل، نخستوزیر اسپانیا هم حملات و هم واکنش جمهوری اسلامی را محکوم کرد و درمورد جنگی طولانی هشدار داد.
برخی تحلیلگران واکنش اروپا را نشانه تغییر در روابط با آمریکا دانستند که در اثر اختلافنظرهای عمیق با دولت ترامپ بر سر تعرفههای تجاری و مسئله گرینلند تا روسیه متزلزل شده است. دولتهای محافظهکار بیشتر از حملات حمایت کردند و انتقاد بیشتر از سوی جناحهای چپ مطرح شد.
بریتانیا ضمن پرهیز از انتقاد علنی از آمریکا، خواستار شفافیت بیشتر شد. برخلاف برخی مداخلات گذشته آمریکا، دولتهای اروپایی و بریتانیا در عملیات نظامی علیه جمهوری اسلامی مشارکت مستقیم نکردند.
با آغاز عملیات، بسیاری از رهبران اروپایی امیدوارند آمریکا و اسرائیل بحران را به پایان برسانند و وضعیتی پرهزینه برای اروپا باقی نگذارند. همچنین، دولت بریتانیا میکوشد از تکرار پیامدهای سیاسی و اعتباری جنگ ۲۰۰۳ عراق جلوگیری کند.
